polmic logo 2009 250

newsletter
FB 50
III Festiwal Kwadrofonik
14–15 grudnia 2017, Warszawa
III Międzynarodowy Festiwal Chóralny Muzyki Adwentowej i Świątecznej „Mundus Cantat Sopot”
15–17 grudnia 2017 roku, Sopot
II Album muzyki współczesnej dla młodych wykonawców
16 grudnia 2017, Wrocław
I Międzynarodowy Konkurs Duetów Organowych „Per organo a quattro mani”
15–20 kwietnia 2018, Nowy Sącz

indeks osób (S)

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z Ł

Paweł Szymański,

kompozytor; ur. 28 marca 1954, Warszawa. Studiował kompozycję u Włodzimierza Kotońskiego (1974-78) i Tadeusza Bairda (1978) w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie, którą ukończył z wyróżnieniem. W 1976 brał udział w Międzynarodowej Letniej Akademii Muzyki Dawnej w Innsbrucku, a w latach 1978, 1980 i 1982 – w Międzynarodowych Kursach Wakacyjnych Nowej Muzyki w Darmstadt. Współpracował ze Studiem Eksperymentalnym Polskiego Radia (1979-81), z Niezależnym Studiem Muzyki Elektroakustycznej (1982-84) i Studiem Muzyki Elektronicznej Akademii Muzycznej w Krakowie (1983). Dzięki stypendium im. Herdera w latach 1984-85 kontynuował studia u Romana Haubenstocka-Ramatiego w Wiedniu. Był również stypendystą Deutscher Akademischer Austauschdienst w Berlinie (1987-88), gdzie pracował w Studiu Elektronicznym Technische Universität.

Paweł Szymański jest laureatem wielu konkursów kompozytorskich. W 1979 otrzymał I nagrodę Konkursu Młodych Związku Kompozytorów Polskich za Gloria na chór żeński i zespół instrumentalny (1979). Ten sam utwór w 1981 zajął IV miejsce w kategorii utworów młodych kompozytorów na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu. W 1985 kompozycja Lux aeterna na głosy i instrumenty (1984) zdobyła jedną z nagród w Konkursie Kompozytorskim Muzyki Sakralnej, organizowanym przez Internationale Bachakademie w Stuttgarcie. W 1988 Partita III na klawesyn amplifikowany i orkiestrę (1985-86) zwyciężyła w Konkursie Kompozytorskim im. Benjamina Brittena w Aldeburgh. W 1993 Związek Kompozytorów Polskich przyznał Pawłowi Szymańskiemu swoją doroczną nagrodę. W styczniu 1994 otrzymał Wielką Nagrodę Fundacji Kultury, a w maju tego samego roku utwór Miserere na głosy i instrumenty (1993) został przedstawiony przez Program II Polskiego Radia na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu i znalazł się w grupie utworów rekomendowanych. W 1995 zdobył główną nagrodę Konkursu Międzynarodowej Fundacji Muzyki Polskiej za motet In Paradisum na chór męski (1995).

Muzyka Pawła Szymańskiego jest wykonywana na całym świecie (m.in. w Austrii, Wielkiej Brytanii, Kanadzie, Danii, Niemczech, Francji, Holandii, Japonii, na Węgrzech, Meksyku, Szwecji, we Włoszech, Stanach Zjednoczonych). Wiele utworów powstało na zamówienie europejskich instytucji i festiwali oraz zostało prawykonanych przez światowej sławy wykonawców. Do nich należy m.in. Partita IV na orkiestrę (1986) – napisana na zamówienie północnoirlandzkiej rozgłośni BBC dla festiwalu muzyki współczesnej „Sonorities ’87”, organizowanego przez Queen’s University w Belfaście, prawykonania na tym festiwalu dokonała Ulster Orchestra pod dyrekcją Lionela Frienda; A Study of Shade na małą orkiestrę (1989) – skomponowane na zamówienie Aldeburgh Festival, gdzie utwór został po raz pierwszy wykonany przez Britten-Pears Orchestra, dyrygował Richard Bernas; quasi una sinfonietta na orkiestrę kameralną (1990) – dla zespołu London Sinfonietta, który prawykonał kompozycję w Queen Elizabeth Hall pod batutą Arturo Tamayo; Sixty-Odd Pages na orkiestrę kameralną (1991) – zamówione przez Südwestfunk Baden-Baden i prawykonane podczas Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień” przez Südwestfunk Sinfonieorchester Baden-Baden, dyrygowaną przez Mathiasa Bamerta; Pięć utworów na kwartet smyczkowy (1992) – powstałych na zamówienie rozgłośni BBC w Bristolu, pierwszy raz wykonanych również podczas Festiwalu „Warszawska Jesień” – grał Kwartet Śląski; Koncert na fortepian i orkiestrę (1994) – skomponowany na zamówienie Radio France i tam też prawykonany przez Ewę Pobłocką i Wielką Orkiestrę Symfoniczną Polskiego Radia pod dyrekcją Antoniego Wita; Recalling a Serenade na klarnet, dwoje skrzypiec, altówkę i wiolonczelę (1996) – napisane na zamówienie Kuhmo Chamber Music Festival, w ramach którego prawykonania dokonał klarnecista Kari Kriikku i Kwartet Śląski. Polskie Radio (projekt Marka Zwyrzykowskiego) w 1998 roku zamówiło Viderunt omnes fines terrae, które prawykonane zostało w Eglise Saint-Pierre de Chartres (Francja, 1999); polska premiera odbyła się w 2000. Na zamówienie Alonzo King's Lines Ballet powstał utwór Compartment 2, car 7, którego prawykonanie miało miejsce w San Francisco podczas spektaklu baletowego Vibraphone Quartet (2003). Fundacja Muzyki Aukso zamówiła Concerto a 4, po raz pierwszy zaprezentowane podczas koncertu „Muzyczny sejsmograf” (CSW, Warszawa, 2005). W 2006 w warszawskim Zamku Królewskim zostały prawykonane Prelude and Fugue, zamówione przez Kaoru Sakurada. W tym samym roku Office of Vital Records (Paweł Potoroczyn) zamówił Singletrack.

Ceci n'est pas une ouverture, zamówione przez Filharmonię Narodową i ZKP, prawykonano w Filharmonii w 2007. Premiera .Eals(Oomsu), zamówionego przez „Warszawską Jesień”, miała miejsce w Filharmonii Narodowej podczas Festiwalu 2009 roku. Tamże w roku następnym zaprezentowano a più corde na harfy i fortepian, które zamówił Instytut Adama Mickiewicza. Cztery tańce heweliańskie po raz pierwszy zabrzmiały w 2011 w Polskiej Filharmonii Bałtyckiej, która zamówiła ten utwór. We wrocławskiej Katedrze Marii Magdaleny w tymże roku zaprezentowano PHYLAKTERION (ΦΥΛΑΚΤΗΡΙΟΝ), napisany dla 46. Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans.

W latach 2012/2013 Szymański był kompozytorem sezonu w warszawskiej Filharmonii Narodowej. W roku 2013 w Filharmonii prawykonano zamówione przez nią Sostenuto. W tymże roku w Studiu im. Witolda Lutosławskiego odbyło się prawykonanie Czterech utworów na kwartet smyczkowy, napisanych na zamówienie Stowarzyszenia Kwartesencja (Marek Czech). Stowarzyszenie Kulturalne LADO w 2014 zamówiło Dissociative Counterpoint Disorder, prawykonane w warszawskim Teatrze Studio. W 2015 w Studiu im. Witolda Lutosławskiego prawykonano Sonatę na altówkę i fortepian, napisaną dla Krzysztofa Chorzelskiego i Macieja Grzybowskiego). W Filharmonii Narodowej zaprezentowano premierowe wykonanie utworu Through the Looking-Glass, który Paweł Szymański skomponował specjalnie na 200-lecie Uniwersytetu Warszawskiego.

Za swoja twórczość kompozytor otrzymał wiele nagród i wyróżnień. M. in. nagrody „Fryderyk”: w 1998 i 1999 w kategorii Muzyka Współczesna za albumy Portret kompozytora – Paweł Szymański (CD ACCORD) i Koncerty fortepianowe – Lutosławski, Panufnik, Szymański (CD ACCORD), zaś w 2008 - w kategorii Kompozytor Roku – Muzyka Poważna. Otrzymał nagrody za muzykę filmową: w 2006 za muzykę do filmu Plac Zbawiciela na XXXI Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni oraz w 2007 – za ścieżkę do filmu Natalii Korynckiej-Gruz Inka i do filmu Ryszarda Bugajskiego Śmierć rotmistrza Pileckiego, przyznaną na VII Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej „Dwa Teatry – Sopot 2007”. W 2007 utwór Szymańskiego Drei Lieder nach Trakl był rekomendowany przez Międzynarodową Trybunę Kompozytorów UNESCO. W 2014 jego opera Qudsja Zaher była nominowana do Opera Awards 2014 w kategorii World Premiere.

Uchwałą podjętą 27 maja 2011 roku na XXXVI Walnym Zebraniu Członków Związku Kompozytorów Polskich Paweł Szymański został Członkiem Honorowym ZKP.

aktualizacja: listopad 2017 (wa)

twórczość

Twórczość Pawła Szymańskiego od chwili napisania w roku 1978 Partity II – pracy dyplomowej zamykającej okres studiów u Włodzimierza Kotońskiego – jest niezwykle jednorodna stylistycznie. Sam kompozytor stwierdził, że wcześniej poszukiwał wciąż nowych inspiracji, od Partity II natomiast obraca się w kręgu określonych idei muzycznych. „Wszystko, co robię od tego czasu, jest eksploracją tego obszaru” – mówi. Ten obszar można określić jako tworzenie nowego kontekstu z elementów języka tradycji. Wyjściowy materiał dźwiękowy utworów Szymańskiego ma korzenie w przeszłości, często nawiązuje do baroku, ale zawsze jest komponowany. W drugiej fazie procesu twórczego kompozytor to dźwiękowe tworzywo przetwarza, nadaje mu nową stukturę i proponuje słuchaczowi swoistą grę muzycznymi konwencjami. „Współczesny artysta, w tym i kompozytor – mówi Paweł Szymański – znajduje się w okowach dwóch skrajności. Z jednej strony grozi mu bełkot, jeżeli całkowicie odrzuci tradycję, z drugiej zaś może popaść w banał, jeśli za bardzo się na nia zapatrzy. To jest paradoks uprawiania sztuki dzisiaj. Jakie jest z takiej sytuacji wyjście? Skoro nie można całkowicie uwolnić się od banału, to trzeba z tym banałem prowadzić pewną grę, traktować go jako tworzywo, pozwalające na zachowanie pewnych elementów konwencji, ale równocześnie za pomocą cudzysłowu, metafory, paradoksu osiągnąć do niego odpowiedni dystans. Efektem takich zabiegów może być pewna mieszanina środków, prowadząca do eklektyzmu, który w czasach awangardy był napiętnowany i odrzucony, w dużej mierze słusznie. Dziś wraca i podszywa się pod postmodernizm. Jest wszakże do zastosowania wiele sposobów, aby nie popaść w eklektyzm, mimo uprawiania gry z tradycją. Dla mnie takim ważnym sposobem jest naruszanie reguł znanego języka, tworzenie nowego kontekstu z elementów języka tradycji.” („Studio” 1996 nr 9)
Muzyka Pawła Szymańskiego jest niezwykle wyrafinowana, poddana zawsze ścisłej dyscyplinie technicznej. Mimo to zdumiewa różnorodnością emocji i nastrojów, sięgających od zmysłowej gry dźwiękowej do metafizycznej zadumy.

kompozycje

K. na orkiestrę (1972)
Epitafium na dwa fortepiany * (1974)
Kwartet smyczkowy * (1975)
Limeryki [wersja I] na skrzypce i klawesyn * (1975)
Partita I na orkiestrę (1976)
Kyrie na chór chłopięcy i orkiestrę * (1977)
Intermezzo na 2 flety, perkusję, 4 skrzypiec, 3 altówki, 2 wiolonczele i kontrabas * (1977)
Partita II na orkiestrę (1977-78)
Dziesięć utworów na trio smyczkowe * (1979)
Gloria na chór żeński i zespół instrumentalny * (1979)
Limeryki [wersja II] na flet, skrzypce i wiolonczelę * (1979)
La folia na taśmę magnetofonową quadro lub stereo (1979)
... under the plane tree na taśmę magnetofonową quadro lub stereo (1980)
Cztery utwory liturgiczne na sopran i orkiestrę * (1980-81)
Villanelle na kontratenor, 2 altówki i klawesyn * (1981)
Sonata na smyczki i perkusję * (1982)
Dwa utwory na kwartet smyczkowy * (1982)
Appendix na flet piccolo i inne instrumenty * (1983)
Crux fidelis na taśmę magnetofonową quadro (1983)
Dwie konstrukcje iluzoryczne na klarnet, wiolonczelę i fortepian * (1984)
Lux aeterna na głosy i instrumenty * (1984)
Partita III na klawesyn amplifikowany i orkiestrę * (1985-86)
Partita IV na orkiestrę * (1986)
Trop na fortepian * (1986)
Dwie etiudy na fortepian * (1986)
Through the Looking Glass... I na orkiestrę kameralną * (1987)
Through the Looking Glass... II na taśmę magnetofonową quadro (1988)
A Study of Shade [wersja I] na orkiestrę kameralną (1989)
A Kaleidoscope for M.C.E. [wersja I] na wiolonczelę * (1989)
Fuga na fortepian * (1990)
quasi una sinfonietta [wersja I] na orkiestrę kameralną * (1990)
Sixty-Odd Pages na orkiestrę kameralną * (1991)
A due na dwoje skrzypiec * (1991)
A Study of Shade [wersja II] na pełną orkiestrę * (1992)
Two Studies na orkiestrę * (1992)
Pięć utworów na kwartet smyczkowy * (1992)
Miserere na głosy i instrumenty * (1993)
Trzy utwory na 3 flety proste z akompaniamentem metronomu * (1993)
Dwa preludia na fortepian * (1994)
Through the Looking Glass... III [wersja I] na klawesyn (1994)
Through the Looking Glass... III [wersja II] na klawesyn i kwartet smyczkowy (1994)
Muzyka filmowa na orkiestrę * (1994-96)
Film Music na orkiestrę (1994-96)
SONAT(IN)A na fortepian * (1995)
In Paradisum, motet na chór męski * (1995)
Dwie melodie na fortepian * (1995)
Bagatelle für A.W. na skrzypce, klarnet, saksofon tenorowy i fortepian * (1995)
Recalling a Serenade na klarnet, dwoje skrzypiec, altówkę i wiolonczelę * (1996)
A Kaleidoscope for M.C.E. [wersja II] na skrzypce * (1997)
Viderunt omnes fines terrae na chór chłopięcy i zespół (1998)
Fotografia z przyjęcia urodzinowego (Kwartet Śląski z cieniem Bartóka) na kwartet smyczkowy (1998)
Preludium i Fuga na fortepian (2000)
quasi una sinfonietta [wersja II] na pełną orkiestrę (2000)
Une Suite de Pièces de Clavecin par Mr. Szymański (2001)
Trzy pieśni do słów Trakla [wersja I] na sopran i orkiestrę kameralną (2002)
Trzy pieśni do słów Trakla [wersja II] na sopran i fortepian (2002)
Chlorophaenhylohydroxipiperidinofluorobutyrophaenon na zespół kameralny i inne dźwięki * (2002)
Trzy pieśni do słów Trakla [wersja III] na niższy głos żeński i fortepian (2003)
Compartment 2, Car 7 na wibrafon, skrzypce, altówkę i wiolonczelę (2003)
Concerto a 4 na klarnet, puzon, wiolonczelę i fortepian (2004)
Singletrack na fortepian (2005)
Qudsja Zaher, opera w 2 aktach (2005)
Gigue na wiolonczelę solo (2006)
Ceci n'est pas une ouverture na orkiestrę (2007)
.Eals(Oomsu) na orkiestrę (2009)
Muzyka do sztuki Persona. Tryptyk/Marilyn w reż. Krystiana Lupy (2009)
a piú corde na harfy i fortepian (2010)
ΦΥΛΑΚΤΗΡΙΟΝ (PHYLAKTERION) na szesnaście głosów i instrumenty perkusyjne (2011)
Cztery tańce heweliańskie na organy i dwa pozytywy (2011)
Sostenuto na orkiestrę (2012)
Cztery utwory na kwartet smyczkowy (2013)
Epilog na orkiestrę kameralną (2013)
Dissociative counterpoint disorder na klawesyn (2014)
Sonata na altówkę i fortepian (2015)
Through the Looking-Glass… IV na orkiestrę (2016)

dyskografia

Paweł Szymański, CD Accord, ACD 038 011 378-2 (1997)
Works for piano, EMI Classics, 0946 3 71878 2 1 (2006)
Zaratustra, EMI Music Poland 0946 3 71876 2 3 (2006)
Chamber works, EMI Classics 0946 3 84393 2 5 (2006)
Camerata Silesia sings Szymański, DUX 1223 (2016)
Małgorzata Sarbak harpsichord. Paweł Szymański Dissociative Counterpoint Disorder, Bôłt Records 1035/ DUX 1332 (2016)

literatura wybrana

Gdzie się mieści dusza? – z Pawłem Szymańskim rozmawia Mieczysław Kominek, „Studio” 1996 nr 9, s. 8-11.
Rozwiązać łamigłówkę... – z Pawłem Szymańskim rozmawia Marta Ługowska, „Ruch Muzyczny” 1986 nr 18, s. 3-5.
Chłopecki Andrzej Surkonwencjonalna muzyka Pawła Szymańskiego, „Polish Culture” 1998 nr 3, s. 38.
Cieślik Joanna Szymański – meandry ewolucji, „Ruch Muzyczny” 1997 nr 21, s. 6-9.
Homma Martina Paweł Szymański w: Komponisten der Gegenwart (Hg. Hanns-Werner Heister, Walter-Wolfgang Sparren), edition text + kritik, München 1992–
Nikolska Irina Postmodernizm w interpretacji Pawła Szymańskiego w: Muzyka polska 1945-1995 (red. Krzysztof Droba, Teresa Malecka, Krzysztof Szwajgier), Akademia Muzyczna w Krakowie, Kraków 1996
Szymański Paweł Autorefleksja w: Przemiany techniki dźwiękowej, stylu i estetyki w polskiej muzyce lat 70. (red. Leszek Polony), Akademia Muzyczna w Krakowie, Kraków 1986
Szymański Paweł From Idea to Sound: A Few Remarks on my Way of Composing w: From Idea to Sound (red. Anna Czekanowska, Miloš Velimirović, Zbigniew Skowron), Fundacja Zjednoczonej Europy, Kraków 1993
Thomas Adrian Szymański Paweł w: The New Grove Dictionary of Music and Musicians. Second Edition (ed. Stanley Sadie), vol. 24, Macmillan Publishers Limited, London 2001
Łabuś Katarzyna Krupowicz i Szymański: dwa oblicza surkonwencjonalizmu w polskiej muzyce współczesnej (1), "Muzyka21" 2009 nr 5, s. 33