24 maja 2017
English (United Kingdom)Polish (Poland)
Magdalena Cynk

postać

dnia

Magdalena

Cynk

NOWA MUZYKA POLSKA

Logowanie



JSTOR online

JSTOR
Chcesz wejść?
Skontaktuj się z nami!

 

indeks osób (B)
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O P Q R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
Roman Berger, kompozytor, pianista i teoretyk muzyki; ur. 9 sierpnia 1930, Cieszyn. Od 1949 studiował w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach teorię u Jana Gawlasa i grę na fortepianie w klasie Marty Gabryś-Furmanik. W 1952 został zmuszony przenieść się wraz z rodziną do Bratysławy wskutek represji stalinowskich. Kontynuował tam naukę w Vysokej Škole Muzickich Umeni, studiując grę na fortepianie u Frico Kafendy, a po jego śmierci u Štefana Németh-Šamorinskiego (dyplom w 1956) oraz kompozycję u Dezidera Kardoša (dyplom z wyróżnieniem w 1965). Od 1956 pracował jako wykładowca gry na fortepianie w Bratysławskim Konserwatorium. W 1967 związał się zawodowo ze Słowacką Telewizją w Bratysławie. Podjął również zajęcia na macierzystej uczelni – w latach 1965-71 wykładał muzykę współczesną, propedeutykę kompozycji i muzykę elektroniczną na Wydziale Teorii. W latach 1980-91 pracował w Instytucie Historii Sztuki Słowackiej Akademii Nauk. Od 1984 prowadził tam wspólnie z matematykiem Beloslavem Riečanem nieoficjalne seminaria na temat zastosowania matematyki w muzyce pt. Muzyka i matematyka. Od 1989 był również członkiem zespołu do wypracowania nowych koncepcji edukacji artystycznej przy Ministerstwie Edukacji oraz członkiem Komitetu Doradczego Ministra Kultury (do marca 1991).
Roman Berger czynnie udzielał się w Związku Kompozytorów Słowackich. Od 1966 pełnił funkcję sekretarza. Został jednak wykluczony ze stowarzyszenia w 1968 za udział w „Praskiej Wiośnie”. Członkostwo przywrócono mu dopiero w 1977, ale po 12 latach – w 1989 – Berger sam się go zrzekł. Reaktywował wraz z Markiem Kopelentem i Aloisem Piňosem czechosłowacką sekcję ISCM/SIMC. Związany jest również z czeską sekcją Klubu Rzymskiego i grupą „Atelier”.
Roman Berger napisał kilkaset tekstów teoretycznych, esejów filozoficznych i innych prac publicystycznych. Część z nich ukazał się w książkach: Hudba a pravda (European Culture Club, Fundacja „Pro Slovakia”, Bratislava 1997), Dráma hudby. Prolegomena k politickej muzikológii (Hudobné centrum, Bratislava 2000), Zasada twórczości (2006).
Za swoją twórczość kompozytorską otrzymał wiele nagród i wyróżnień, m.in. w 1967 – Nagrodę Krytyków Czechosłowackich za Transformacje na wielką orkiestrę (1964-65) oraz nagrodę Słowackiego Funduszu Muzycznego im. Jána Levoslava Belli, w 1974 – honorowe wyróżnienie na Konkursie Muzyki Elektroakustycznej w Bourges za Epitafium dla Mikołaja Kopernika na taśmę (1972-73), w 1980 – I nagrodę na Konkursie o Nagrodę Miasta Pieštany za De profundis na bas, fortepian, wiolonczelę i media elektroniczne (1980), a w 1990 – wyróżnienie czeskiej i słowackiej krytyki za Adagio II „Pokuta” na skrzypce i fortepian (1988-89). W 1988 Uniwersytet w Wiedniu przyznał Romanowi Bergerowi Nagrodę im. Herdera za całokształt twórczości kompozytorskiej i teoretycznej. W 1999 Walny Zjazd Związku Kompozytorów Polskich nadał mu godność członka honorowego.
twórczość
Kompozytor Roman Berger jest również wybitnym teoretykiem czy może raczej należałoby powiedzieć - filozofem muzyki, bo muzyka zajmuje jego myśl nie tyle w aspekcie warsztatowo-technicznym, co w znacznie szerszym kontekście społeczno-kulturowym. Zresztą nawet myślenie o samej muzyce jest u Bergera swoiste: „Punktem wyjścia jest dla mnie - pisze Berger - doświadczenie, które w nauce o muzyce właściwie nie występuje: doświadczenie fascynacji. W dzieciństwie było to doświadczenie fascynacji dźwiękami, po wojnie - fascynacji «wielką muzyką» przeszłości, później różnymi dziełami Nowej Muzyki. Chcę przez to powiedzieć, że mój konflikt z nauką o muzyce dotyczy samej istoty muzyki, a nie tylko jej standardowej interpretacji estetycznej czy ideologicznej.” W rzeczy samej Roman Berger chyba nigdy, w żadnym kontekście, nie traktuje muzyki obojętnie. Jego analiza muzyki nie ma nigdy znamion „obiektywnego” naukowego podejścia. Ale równiez jego muzyka nie jest ani obiektywna, ani obojętna; przenika ją pasja i emocjonalne zaangażowanie twórcy.
Berger jest autorem wielu prac z dziedziny teorii, muzykologii i filozofii muzyki. W 2000 roku ukazał się wybór jego dwudziestu jeden tekstów z lat 1990-1999 zatytułowany Dráma hudby. Prolegomena k politickej muzikológii (The Drama of Music. Prolegomena to Political Musicology), wydany przez Hudobné centrum w Bratysławie. Jest to kontynuacja podobnej publikacji obejmującej teksty z okresu 1977-1987, zatytułowanej Hudba a Pravda (Music and Truth). Nowy zbiór jest rezultatem obserwacji świata po przełomie listopadowym w Czechosłowacji w roku 1989, która prowokuje autora do stawiania dramatycznych pytań o los muzyki i kultury w ogóle. Zagrożenia są inne, niż te, które opisywał Berger w poprzedniej dekadzie, ale równie poważne. „Kultura? Potem!” - powiedział Václav Klaus, przystępując do transformacji społeczno-gospodarczej kraju. „Totalitarianizm” niszczył kulturę ducha i rozumu, „demokracja” kontynuuje to dzieło, choć innymi metodami - twierdzi Berger. Dzisiaj mamy wolność, której tak kiedyś chcieliśmy, ale ona zaszła tak daleko, że nie ma znaczenia, co kto myśli, a nawet czy w ogóle myśli. Walka o kulturę ducha i rozumu jest walką o przetrwanie. Tytuły tekstów zamieszczonych w Drámie hudby mówią same za siebie, oto niektóre z nich: Muzyka a totalitaryzm, Chrześcijaństwo i nacjonalizm, Głębia - utracony wymiar?, Zmiana perspektywy, Gra w demokrację, Struktura i znaczenie dziedzictwa, Problem tożsamości.
kompozycje
Fantasia quasi una sonata na fortepian (1955)
Inwencje na fortepian: I. Pięć bardzo krótkich utworów (1959)
Sonata „1960” na fortepian (1960)
Romanca na skrzypce i fortepian (1960)
Inwencje na fortepian: II. Pięć etiud (1960)
Suita na fortepian (1961)
Inwencje na fortepian: III. Mała suita (1961)
W ciszy tak drogo okupionej na chór mieszany (1962)
Kołysanka na mezzosopran i zespół kameralny (1962)
Trio na flet, klarnet i fagot (1962)
Suita w dawnym stylu na smyczki, perkusję i instrumenty klawiszowe (1963, 1978)
Transformacje na wielką orkiestrę * (1964-65)
Czarna i czerwona na chór mieszany, recytatora, instrumenty perkusyjne i media elektroniczne (1967)
Elegia in memoriam Ján Rúčka muzyka elektroakustyczna na taśmę (1969)
Konwergencje I na skrzypce * (1969)
Konwergencje II „Medytacje Bachowskie” na altówkę * (1970)
Sonata (nr 3) „da camera” in memoriam F. Kafenda na fortepian * (1971)
Epitafium dla Mikołaja Kopernika muzyka elektroakustyczna na taśmę (1972-73)
Memento – po śmierci Miroslava Filipa na wielką orkiestrę (1973)
Litania do drzew tryptyk na chór męski (1974)
Konwergencje III na wiolonczelę * (1975)
Oscylacje na skrzypce i perkusję (1976-77)
Sonata per organo (1976-77)
En passant muzyka elektroakustyczna na taśmę (1979)
De profundis na bas, fortepian, wiolonczelę i media elektroniczne (1980)
Exodus I – Musica profana. Dies irae na organy (1981)
Exodus II – Labirynt. B-A-C-H. Temat M. Kabeláča na organy (1981)
Exodus IV – Finale „Grodem mocnym” na organy (1982)
Sonata z motywem Karola Szymanowskiego na skrzypce i fortepian * (1982-83)
Adagio dla Jána Brannego na skrzypce i fortepian * (1987)
Adagio II „Pokuta” na skrzypce i fortepian * (1988-89)
November Music na fortepian * (1989)
Torso na alt i fortepian (1991-92)
Transgressus I muzyka elektroakustyczna na taśmę (1993)
Exodus III – Psalm na organy (1997)
Requiem da Camera – z tematem Witolda Lutosławskiego na skrzypce, wiolonczelę i fortepian * (1998)

Korczak in memoriam na mezzosopran, altówkę, wiolonczelę, flet, organy, kotły i kwartet smyczkowy *

(2000)
Semplice na fortepian (2000)
Piosenki z Zaolzia na kwartet smyczkowy (2004)
Post Scriptum na orkiestrę smyczkową *

(2004)
Monolog dla Kasandry na mezzosopran i fortepian (2005)
Musica pro defunctis na orkiestrę symfoniczną font color="red">* (2005)
Improvisation sur Herbert na mezzosopran, chór i orkiestrę * (2006)
Allegro frenetico con reminiscenza na wiolonczelę (2006)
Pathétique na wiolonczelę i fortepian (2006)
Missa pro nobis na mezzosopran, recytatora, chór, orkiestrę symfoniczną i CD (2007-10)
Epilog. Omaggio a L. v. B. na klarnet, wiolonczelę i fortepian (2010)
Tenebrae na bas i zespół kameralny do tekstu Paula Celana (2011)
literatura wybrana
Elita w muzyce trąci pychą i legitymizuje różne wybryki – mówi kompozytor Roman Berger, „Muzyka21” 2004 nr 9, s. 20-27
Dziadek Magdalena Berger Roman.w: Die Musik in Geschichte und Gegenwart (Hg. Ludwig Finscher), Personenteil - Band 2, Bärenreiter Kassel / Metzler, Basel - London - New York - Prag / Stuttgart - Weimar 1999
Pociej Bohdan Roman Berger. Między słowem, pojęciem a muzyką.w: Muzyka źle obecna (red. Krystyna Tarnawska-Kaczorowska), Sekcja Muzykologów Związku Kompozytorów Polskich, Warszawa 1989
Stankiewicz Jerzy Berger Roman.w: Encyklopedia Muzyczna PWM (część biograficzna pod red. Elżbiety Dziębowskiej), t. „ab – suplement”, PWM, Kraków 1998
publikacje
książki

Dráma hudby. Prolegomena k politickej muzikológii, Hudobné centrum, Bratislava 2000
Hudba a pravda, European Culture Club, „Pro Slovakia” Foundation, Bratislava 1997
o naskontaktnasi mecenasi

Copyright © 2002-2011 Polskie Centrum Informacji Muzycznej
Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.

Informujemy, że strona polmic.pl korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z polityką prywatności. Użytkownicy naszego serwisu mogą określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w swojej przeglądarce. Korzystając z naszej strony, wyrażają oni zgodę na używanie cookie.

Akceptuję pliki cookie z tej strony.

EU Cookie Directive Module Information