polmic logo 2009 250

newsletter
FB 50
XXV Festiwal Muzyki Kameralnej „Kwartet Śląski i jego goście”
15–26 listopada 2017, Katowice
„Mózg Festival”
XIII Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej i Sztuk Wizualnych
XII Międzynarodowy Festiwal im. Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego
17 listopada - 3 grudnia 2017
Jubileuszowy AŻ Festiwal
24 listopada – 10 grudnia 2017, Łódź
Nadzwyczajny koncert z okazji Roku Feliksa Nowowiejskiego „Profesor Mieczysław Nowakowski in memoriam”
24 listopada 2017, Warszawa
Finał Festiwalu „Obrazy z Conrada”
26 listopada 2017, Warszawa
Mistrzowie instrumentalistyki w cyklu koncertowym „Środa na Okólniku”
29 listopada 2017, Warszawa
Muzyka fortepianowa twórców z warszawskiej uczelni muzycznej
3 grudnia 2017, Warszawa
„Od Elsnera do Moryto”
4 grudnia 2017, Warszawa
I Międzynarodowy Konkurs Duetów Organowych „Per organo a quattro mani”
15–20 kwietnia 2018, Nowy Sącz

kompozytorzy (L)

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U W Y Z Ł

Szymon Laks, kompozytor i pisarz; ur. 1 listopada 1901, Warszawa; zm. 11 grudnia 1983, Paryż. Początkowo studiował matematykę na Uniwersytecie im. Stefana Batorego w Wilnie (1919-21). Następnie, w latach 1921-24, odbył studia kompozycji i kontrapunktu pod kierunkiem Romana Statkowskiego, harmonii u Piotra Rytla oraz dyrygentury w klasie Henryka Melcera w Konserwatorium Warszawskim. Równocześnie uczęszczał na Uniwersytet Warszawski, gdzie – jako wolny słuchacz – studiował matematykę i filozofię. W 1926 wyjechał do Paryża. Tam, w latach 1927-29, uzupełniał studia w zakresie kompozycji pod kierunkiem Paula Vidala i dyrygenturę u Henri’ego Rabauda w Conservatoire National de Musique. Od 1927 związany był ze Stowarzyszeniem Młodych Muzyków Polaków w Paryżu.
Początek II wojny światowej spędził w stolicy Francji. Aresztowany przez Niemców w 1941 został internowany w obozie pod Orleanem, a następnie w 1942 deportowany do Oświęcimia-Brzezinki. Przebywał tam dwa lata (był członkiem kapeli oświęcimskiej, a następnie jej dyrygentem). Od 1944 do końca wojny więziony był w obozie w Dachau.
Po wyzwoleniu wrócił do Paryża i przyjął francuskie obywatelstwo. Swoje przeżycia z okresu wojny i pobytu w obozach spisał w książce Musiques d’un autre monde (wydanej w 1948), za którą w 1947 w Paryżu otrzymał nagrodę za najlepsze świadectwo wydarzeń współczesnych, a potem w Grach oświęcimskich (wydana w 1979). Komponował niewiele, początkowo zajmował się głównie twórczością o charakterze użytkowym. Później, po dłuższej przerwie spowodowanej następstwami przeżyć obozowych i chorobą, w latach 60-tych podjął ponownie pracę kompozytorską przede wszystkim w zakresie liryki wokalnej, inspirowany współpracą ze śpiewaczką Haliną Szymulską. Od 1972 zajmował się prawie wyłącznie działalnością publicystyczną i pisarską (pisał artykuły m.in. do „Ruchu Muzycznego”).
Szymon Laks za swoją twórczość kompozytorską otrzymał wiele nagród i wyróżnień, m.in. w 1928 – wyróżnienie za fantazję jazzową Blues symphonique na orkiestrę z saksofonem (1928) na Konkursie Kompozytorskim Stowarzyszenia Młodych Muzyków Polaków w Paryżu, w 1949 – wyróżnienie na Konkursie Kompozytorskim Związku Kompozytorów Polskich za Balladę „Hommage à Chopin” na fortepian (1949) oraz nagrodę za pieśń do słów Adama Mickiewicza Polały się łzy me na głos i fortepian (1949) na Konkursie Ministra Kultury i Sztuki i Polskiego Radia w Warszawie, a w 1964 – I nagrodę za Concerto da camera na fortepian, 9 instrumentów dętych i perkusję (1964) na Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim w Divonne-les-Bains.

aktualizacja: sierpień 2005

kompozycje

Farys, poemat symfoniczny (1924)
Scherzo na orkiestrę (1925)
Mała suita na kwartet smyczkowy (1926)
Sonatina na fortepian (1927)
Kwartet smyczkowy nr 1 (1928)
Blues symphonique, fantazja jazzowa z saksofonem (1928)
Kwintet na instrumenty dęte (1929)
Sonata koncertowa na skrzypce i fortepian (1929)
Kwartet smyczkowy nr 2 (1932)
Sonate pour violoncelle et piano * (1932)
Trois pièces de concert na wiolonczelę i fortepian (1933)
Suita polska [wersja I] na skrzypce i fortepian * (1935)
Sinfonietta na orkiestrę smyczkową (1936)
Suita polska [wersja II] na orkiestrę (1936)
Pięć pieśni do wierszy Juliana Tuwima na głos i fortepian (nr 1, 2, 3) * (1936-38)
L’enfant qui avait volé une montre na głos i fortepian (1938)
Polskie echa, 8 pieśni na chór męski lub mieszany * (1939)
Z mroków i świtów, 20 piosenek popularnych na głos i fortepian (1939-46)
Kwartet smyczkowy nr 3 „na polskie tematy ludowe” (1945)
Z naszych łanów, wiązanka pieśni i tańców ludowych na orkiestrę (1945)
Passacaille (Vocalise) [wersja I] na wiolonczelę i fortepian (1946)
Passacaille (Vocalise) [wersja II] na głos i orkiestrę (1946)
Kolęda śląska na głos i fortepian (1946)
Huit chantes populaires juifs na głos i fortepian * (1947)
Sonate brève na klawesyn (1947)
Ballada „Hommage à Chopin” na fortepian (1949)
Bezdomna na głos i fortepian (1949)
Polały się łzy me na głos i fortepian (1949)
Od strzechy do strzechy, wiązanka melodii ludowych na mały zespół * (1950)
Poemat na skrzypce i orkiestrę (1954)
Trois poèmes chantés pour voix élevée et piano * (1960)
Petite suite légère na orkiestrę (1960)
Elegia żydowskich miasteczek na głos i fortepian * (1961)
La rue na głos i fortepian (1961)
Pięć pieśni do wierszy Juliana Tuwima na głos i fortepian (nr 4, 5) * (1961-62)
Kwartet smyczkowy nr 4 (1962)
Prośba o piosenkę na głos i fortepian (1962)
Pogrzeb na głos i fortepian (1962)
Deszcz na głos i fortepian (1962)
Kwartet smyczkowy nr 5 (1963)
Portrait de l’oiseau-qui-n’existe-pas pour chant et piano * (1964)
Concerto da camera na fortepian, 9 instrumentów dętych i perkusję (1964)
Symfonia na orkiestrę smyczkową (1964)
Dialog na dwie wiolonczele (1964)
Concertino na trio stroikowe (1965)
Suite dans le goût ancien na fortepian * (1966)
Divertimento [wersja I] na flet, skrzypce, wiolonczelę i fortepian (1966)
Divertimento [wersja II] na skrzypce, klarnet, fagot i fortepian (1966)
L’hirondelle inattendue, 1-aktowa opera komiczna (1966)
Suita concertante per trombone e pianoforte * (1967)
Kwintet fortepianowy (1967)
Cztery pieśni do słów Tadeusza Śliwiaka na głos i fortepian (1967)
Chorał na 4 puzony (1973)
Pocałunki na głos i fortepian (1974)
Aniołowe lica na głos i fortepian (ok. 1940)
Ballada starofrancuska na głos i fortepian (ok. 1940)
Dyzio marzyciel na głos i fortepian (ok. 1940)
Trzy polonezy warszawskie [wersja I] nieznanego autora z XVIIIw. na orkiestrę kameralną (ok. 1944)
O Grzesiu kłamczuchu, melorecytacja na głos i fortepian (ok. 1949)
Prélude na fortepian (ok. 1950)
Staruszkowie na głos i fortepian (ok. 1963)
La chanson de l’héritier na głos i fortepian (przed 1939)

literatura wybrana

Rozmowa z Szymonem Laksem, „Ruch Muzyczny” 1964 nr 21, s. 15-16
Bilica Krzysztof Muzyka w obozie według Szymona Laksa i innych w: Muzyka źle obecna (pod red. Krystyny Tarnawskiej-Kaczorowskiej), t. I, Związek Kompozytorów Polskich, Warszawa 1989
Helman Zofia Laks Szymon w: Encyklopedia Muzyczna PWM (część biograficzna pod red. Elżbiety Dziębowskiej), t. „klł”, PWM, Kraków 1997
McCoy Molly Jane Szymon Laks – 3 pieśni do wierszy Juliana Tuwima („Przymierze”, „Staruszkowie”, „Erratum”) (pod red. Krystyny Tarnawskiej-Kaczorowskiej), t. I, Związek Kompozytorów Polskich, Warszawa 1989
Nowak Anna Powojenne pieśni Szymona Laksa. Motywacje – idee – tradycje w: Muzyka źle obecna (pod red. Krystyny Tarnawskiej-Kaczorowskiej), t. I, Związek Kompozytorów Polskich, Warszawa 1989
Poniatowska Irena Laks – Szymulska. Przystanek do dziejów przyjaźni artystycznej (1), „Ruch Muzyczny” 1985 nr 9, s. 3-4
Poniatowska Irena Laks – Szymulska. Przystanek do dziejów przyjaźni artystycznej (2), „Ruch Muzyczny” 1985 nr 10, s. 19-20