polmic logo 2009 250

newsletter
FB 50
XXV Festiwal Muzyki Kameralnej „Kwartet Śląski i jego goście”
15–26 listopada 2017, Katowice
XII Międzynarodowy Festiwal im. Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego
17 listopada - 3 grudnia 2017
Konferencja Naukowa „(Od)głosy współczesności. Muzyka wokalno-instrumentalna początku XXI wieku”
17 listopada 2017, Szczecin
Jubileuszowy AŻ Festiwal
24 listopada – 10 grudnia 2017, Łódź
Warszawska premiera oratorium „Znalezienie Świętego Krzyża” Feliksa Nowowiejskiego
24 listopada 2017, Warszawa
I Międzynarodowy Konkurs Duetów Organowych „Per organo a quattro mani”
15–20 kwietnia 2018, Nowy Sącz

kompozycje (A)

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T V W X Z Ł


Michał Szostak

Ave Regina Caelorum: improwizacje na tematy maryjne na symfonicznych organach bazyliki w Licheniu Starym


Symphonie pour Grand Orgue „de l’Advent” :

1. Toccata

2. Moderato sostenuto

3. Fugue

4. Rêverie

5. Scherzo

6. Méditation

7. Final

Poème symphonique „Mater, Consolatrix afflictorum”

8. Litanie

9. Cantilène

10. Affirmation

11. Choeur de Voix Humaine

12. Porta Aeternum

Wyk.: Michał Szostak (organy)

Opracowanie tekstów: Michał Szostak. Tłumaczenie tekstów: Krystyna Prusik. Projekt graficzny: Sylwester Klepacz. Copyrignts: Dom Zakonny Zgromadzenia Księży Marianów w Licheniu Starym.

*L’Arte dell’Organo (2017). Total time: 78’53’’

 

Płyta jest monograficzną prezentacją organów symfonicznych (81 głosów, 4 manuały + pedał), zbudowanych w latach 2004–2006 przez firmę „Zych – Zakłady Organowe” na chórze południowym Bazyliki Najświętszej Maryi Panny Licheńskiej w Licheniu Starym. Nagrań dokonał we wrześniu 2017 roku Michał Szostak, organista licheńskiego sanktuarium. Celem niniejszego albumu jest ukazanie bogactwa dźwiękowego instrumentu za pomocą improwizacji w formach charakterystycznych dla symfonicznej muzyki organowej ze szczególnym ukłonem w stronę tradycji francuskiej. Kanwą tematyczną wszystkich improwizacji jest Osoba i przymioty Bożej Rodzicielki, Maryi. Prezentowane improwizacje stanowią muzykę programową, ilustrującą konkretne wydarzenia w oparciu o tematy zaczerpnięte ze skarbca chorału gregoriańskiego oraz polskich pieśni maryjnych.

Pierwszą improwizację stanowi siedmioczęściowa Symfonia na Wielkie Organy, która ilustruje wydarzenia z życia Maryi w okresie od Zwiastowania dobrej nowiny przez Archanioła Gabriela do Ofiarowania Chrystusa w świątyni – stąd jej nazwa „Adwentowa” . Symfonię rozpoczyna dynamiczna Toccata oparta na temacie prastarego hymnu maryjnego, obecnie z II nieszporów Liturgii Godzin, Ave Maris Stella (Witaj, Gwiazdo morza). W drugiej części Symfonii towarzyszymy Maryi podczas Jej spotkania z Bożym Posłańcem; w niespiesznym tempie Moderato sostenuto wykorzystany jest materiał melodyczny i cytaty dwóch polskich pieśni adwentowych: Błogosławiona jesteś Maryjo i Archanioł Boży Gabriel. Część trzecia, Fuga w tonacji f-moll, ilustruje wewnętrzne rozterki Maryi, która zadziwiona anielskim przesłaniem, kontempluje niezwykłość Boskiego planu Wcielenia. W czwartej części Rêverie utrzymanej w eterycznym klimacie wibrujących głosów niebiańskich (Choeur de Voix coelestis) z tematem gregoriańskiej melodii Ave Maria, zilustrowano zadumę Maryi nad słowami wypowiedzianymi przez Archanioła. W części piątej, ruchliwym Scherzo o klasycznej budowie ABA1, widzimy radosne poruszenie w Sercu Maryi; jest to ilustracja ekscytacji z uświadomienia faktu, że Bóg wybrał właśnie Ją na Matkę swego Syna; kanwą tej części jest gregoriański temat antyfony Ave Regina Caelorum, która wychwala Osobę i macierzyństwo Maryi. W szóstej części Symfonii, utrzymanej w duchu medytacji, pojawia się temat hymnu zakonu Marianów (Mater Dei Immaculata), najstarszego polskiego zakonnego zgromadzenia męskiego, kustoszy licheńskiego sanktuarium, którzy od ponad 60 lat opiekują się tym miejscem, a swoją duchowość silnie wiążą z Osobą Niepokalanie Poczętej Maryi. Symfonię kończy Finał w formie toccaty, w którym na tle skrzących się blaskiem ruchliwych przebiegów manuałowych słyszymy po raz drugi, tym razem w głosie najniższym, melodię antyfony Ave Regina Caelorum; jest to podkreślenie znaczenia Bożej Rodzicielki w Bożym planie Inkarnacji.

Drugą improwizacją w tym albumie jest ilustracyjny Poemat symfoniczny „Maryja, Pocieszycielka Strapionych” obrazujący duchową pomoc, jaką wierni uzyskują poprzez modlitwę do Bożej Matki. Część pierwsza Poematu Litania początkowo przedstawia zagmatwane ludzkie losy, wśród których dominują niezgoda, niepokój, kłótnie i walki, by następnie – poprzez wyłaniający się z tego zgiełku bohaterski temat wileńskiej melodii Litanii Loretańskiej – zacząć proces jednoczenia proszących o pomoc. Praca motywiczna, charakterystyczna dla symfonicznej muzyki orkiestrowej wykorzystująca elementy wileńskiej melodii litanii, nawiązuje do mnogości wezwań przymiotów Maryi w Litanii Loretańskiej (Pocieszycielko strapionych, Wspomożenie wiernych…) oraz wielokrotnie powtarzanej prośby „Módl się za nami”. Drugą część Poematu stanowi poetycka Kantylena eksplorująca, zapowiedziany na końcu części pierwszej, nastrój spokoju. Część trzecia Poematu Afirmacja która w marszowym charakterze przywołuje temat pieśni Chwalcie łąki umajone, silnie związanej w polskiej tradycji z nabożeństwem majowym, obrazuje utwierdzenie duszy w przekonaniu, że modlitwa maryjna jest odwiecznym lekarstwem na duchowe troski człowieka. Część czwarta, w registracji rozwibrowanego Chóru głosów ludzkich (Choeur de Vox humaines), obrazuje zjednoczenie dusz wiernych, które – szczególnie w ostatniej godzinie – doznają duchowego ukojenia w matczynych objęciach Maryi. Poemat kończy się potężnym Finałem, obrazującym Sąd Ostateczny i otwierające się wrota wieczności (Porta Aeternum), za którymi ukazuje się Chwała i Majestat siedzącego na tronie Boga Ojca; Tuba Mirabilis oznajmia światu Słowa Bożych wyroków, po których następuje nieodwołalne ich spełnienie.

Sposób nagrania utworów, nieukrywający dużego pogłosu, ma ukazać Słuchaczowi potęgę akustyki wnętrza licheńskiej bazyliki – największej świątyni w Polsce (kubatura 300.000 m3, powierzchnia 23.000 m2, długość 139 m, szerokość w osi transeptów 144 m, wysokość nawy głównej 44 m, wysokość transeptów 33 m).

Do płyty dołączono ilustrowaną zdjęciami książeczkę, która opisuje (w języku polskim i angielskim) ten symfoniczny instrument oraz wyjaśnia muzyczno-teologiczny program nagranych improwizacji. Jest to trzecia w historii płyta CD z muzyką organową, prezentująca Wielkie Organy Bazyliki Licheńskiej. Pierwsza płyta, nagrana w 2003 roku, zawierała literaturę organową w wykonaniu prof. Andrzeja Chorosińskiego i prezentowała organy zachodnie. Druga płyta, nagrana w 2006 roku, również literaturę organową w wykonaniu prof. Karola Gołębiowskiego na wszystkich organach bazyliki.